Chủ nhật ngày 25 tháng 9 năm 2022
Chủ nhật ngày 25 tháng 9 năm 2022

Siêu Thị Số e-Magazine

Đã tới lúc không còn luyến tiếc mạng 2G

Đã tới lúc không còn luyến tiếc mạng 2G
August 07
11:45 2022

Số lượng người dùng ngày càng giảm mạnh nhưng vẫn chiếm dụng tài nguyên tần số vô tuyến. Công nghệ quá lạc hậu đồng thời gây ra nhiều bất cập, thậm chí trở thành nguy cơ an ninh, an toàn thông tin. Đó là hiện trạng của công nghệ mạng di động 2G ở Việt Nam và trên cả thế giới.

Ra đời từ năm 1991 với tốc độ khoảng 0,1Mbps, công nghệ mạng 2G chỉ phục vụ thoại và tin nhắn SMS. Nó đã được kế thừa bằng công nghệ mạng 3G được thương mại hóa từ năm 2001 với tốc độ tới 42Mbps hỗ trợ truyền data mở ra thời Internet di động. Vậy là 2G trở nên lạc lõng, lạc điệu giữa kỷ nguyên Internet.

Cho tới thời điểm giữa năm 2022 này, các điện thoại di động chỉ chạy 2G đều là điện thoại chức năng xưa cũ. Từ cách đây ít năm, ngay cả các mẫu điện thoại chức năng dành cho người dùng phổ thông cũng đã được các hãng tích hợp chức năng 3G rồi sau này lên 4G.

Những chiếc điện thoại chức năng cho người dùng phổ thông có giá cực rẻ giờ đây cũng có tính năng kết nối mạng 3G và 4G. (Ảnh: Tech Advisor/Internet).

Theo một báo cáo của hãng nghiên cứu thị trường GfK (Growth from Knowledge), trung bình mỗi năm thị trường Việt Nam tiêu thụ trên 20 triệu máy điện thoại. Trong đó, smartphone chiếm khoảng 60% và đang tăng nhanh; còn điện thoại chức năng (gọi nôm na là “điện thoại cục gạch”) chỉ chiếm 40% và đang giảm mạnh.

Theo số liệu của Cục Viễn thông (Bộ Thông tin và Truyền thông), cuối năm 2021, Việt Nam đã có 91,3 triệu thuê bao smartphone. Đến tháng 3-2022, tổng số thuê bao dùng smartphone tại Việt Nam đã tăng lên 93,5 triệu. Ước tính tỷ lệ người trưởng thành sử dụng smartphone đạt khoảng 73,5%. Hiện chỉ còn khoảng 10 triệu thuê bao đang sử dụng điện thoại phổ thông. Đây là đối tượng đã được Bộ TT&TT đưa vào các kế hoạch chuyển đổi lên smartphone trong lộ trình chuyển đổi số quốc gia. Bộ TT&TT cũng đặt mục tiêu đến tháng 12-2022 chỉ còn 5% người dân dùng điện thoại 2G, giảm 20% so với thời điểm năm 2021.

Hồi cuối năm 2021, kế hoạch tắt sóng 2G từng được Bộ TT&TT nói tới. Bộ đã đề xuất phương án dừng công nghệ di động mặt đất cũ (2G, 3G) sớm nhất là từ năm 2022 với một lộ trình phù hợp. Theo dự kiến vào năm 2023, khi lượng thuê bao di động sử dụng mạng 2G tại Việt Nam sẽ giảm còn khoảng 5%, đó sẽ là thời điểm thích hợp để tiến hành tắt sóng 2G. Đến tháng 9-2024 khi các giấy phép kinh doanh dịch vụ viễn thông di động và các giấy phép tần số để triển khai mạng di động hết hạn, Bộ TT&TT sẽ không tiếp tục gia hạn giấy phép sử dụng băng tần số vô tuyến điện sử dụng cho công nghệ 2G/3G.

Theo Thông tư số 43/2020/TT-BTTTT ngày 31-12-2020 của Bộ TT&TT, từ ngày 1-7-2021, các điện thoại di động sản xuất, nhập khẩu vào Việt Nam phải hỗ trợ công nghệ 4G trở lên.

Do đó, việc chuyển đổi công nghệ và tắt sóng công nghệ cũ hiện trở thành chuyện tất yếu phải diễn ra. Vấn đề chỉ là khi nào và tiến hành ra sao?

Việc tắt sóng 2G sẽ còn giúp giải phóng băng tần cho các công nghệ mạng tiên tiến. Trước nay, mạng 2G sử dụng các băng tần từ 900MHz đến 1.800MHz. Hiện nay, băng tần 1.800MHz đang được mạng 4G xài chung với 2G, và theo giới chuyên môn, đây là một trong những lý do khiến công nghệ 4G ở Việt Nam chưa thể đạt tốc độ thiết kế. Vì thế, nếu được sử dụng toàn bộ băng tần 1.800MHz, tốc độ mạng 4G dự kiến tăng thêm khoảng 25% so với hiện nay.

Với khả năng của mình, điện thoại 2G phải đứng bên lề công cuộc chuyển đổi số quốc gia. Nó không thể tham gia các dịch vụ công online, các dịch vụ online như mua sắm, giao dịch, khám bệnh,… Và có thể nói cách nào đó, công cuộc chuyển đổi số quốc gia sẽ không thể trọn vẹn khi không thể tiếp cận tới các thuê bao 2G.

Đó là lý do mà một trong những mục tiêu trong Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến 2030 do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chính là phổ cập mạng di động 4G/5G và điện thoại thông minh tới từng người dân. Rõ ràng, việc tắt sóng 2G sẽ nâng tỷ lệ người dân sử dụng smartphone lên và thúc đẩy tiến trình phổ cập các dịch vụ số online.

Chính vì công nghệ lạc hậu kết hợp với đối tượng người dùng “cực kỳ phổ thông”, mạng 2G hiện trở thành một nguy cơ về an ninh thông tin. 3 nhà mạng di động lớn tại Việt Nam (Viettel, VNPT và MobiFone) đã khẳng định rằng tin nhắn giả mạo ngân hàng không phải do lỗi của các nhà mạng mà do thiết bị phát sóng giả mạo của bọn tội phạm mạng. Do các điện thoại, kể cả smartphone, tại Việt Nam hiện vẫn chấp nhận cả giao thức công nghệ mạng 2G… có độ bảo mật thấp, bọn tội phạm dễ xâm nhập và lấy cắp thông tin. Thậm chí, do các smartphone tự động kết nối với các mạng từ nhanh xuống chậm dần (thí dụ nếu không kết nối được với mạng 4G sẽ tự động chuyển xuống 3G rồi tương tự là 2G), bọn tội phạm có thể dùng chiêu để ép điện thoại của nạn nhân phải kết nối với mạng 2G cho chúng dễ xâm nhập.

Việc cho mạng 2G “nghỉ hưu” thực tế cũng là một vấn nạn toàn cầu. Châu Á đang tiên phong tắt sóng 2G. Một số quốc gia, vùng lãnh thổ như Nhật Bản (từ năm 2011), Macao, Singapore (năm 2017), Hàn Quốc,… giờ đã “nghỉ chơi” với 2G. Đài Loan và Thái Lan cũng đã thông báo về kế hoạch sớm dừng mạng 2G. Tại Ấn Độ, nhà mạng Rcom không còn cung cấp mạng 2G/3G từ năm 2017. Nhà mạng China Unicom (Trung Quốc) thông báo tắt 2G vào tháng 12-2021.

Thực tế hiện nay ở Việt Nam, số lượng điện thoại phổ thông chỉ hỗ trợ mạng 2G chủ yếu là ở vùng nông thôn và với đối tượng người dùng có thu nhập thấp hay già cả. Trong khi đó, điện thoại hỗ trợ 3G trở lên đang ngày càng rẻ và phổ cập. Việc duy trì sóng 2G giờ đây không có lợi về kinh tế, kỹ thuật và cả về an ninh mạng. Theo nhiều chuyên gia, Việt Nam không nên nấn ná, luyến tiếc 2G nữa. Tất nhiên, việc tắt sóng 2G phài là một vấn đề quốc gia trong đó bảo đảm hài hòa các lợi ích của nhà nước, nhà mạng và người dùng. Nếu được thì có thêm cả lợi ích cho nhà kinh doanh và các nhà sản xuất (chủ yếu là hàng tồn kho do từ tháng 7-2021 đã không được phép sản xuất và nhập khẩu điện thoại thấp hơn công nghệ 4G).

Ông Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội Viettel, nhấn mạnh rằng quyết định tắt sóng 2G phụ thuộc vào chiến lược của Bộ TT&TT, nhu cầu khách hàng cũng như chiến lược của doanh nghiệp. Ông cho biết: “Cần giải quyết hài hòa, tối ưu cho cả ba bên để bảo đảm quyền lợi khách hàng, hiệu quả của nhà mạng, đồng thời đáp ứng chiến lược phát triển của đất nước.”

Đặc biệt là lợi ích của người dùng. Nhà nước có thể liên kết với các nhà mạng để có những chương trình hỗ trợ người dân có khó khăn chuyển đổi từ điện thoại chức năng (2G) lên điện thoại thông minh (từ 3G trở lên).

  • Bản in trên báo Người Lao Động Chủ nhật 24-7-2022 và trên báo NLĐ Online.

PHẠM HỒNG PHƯỚC