Trong một quyết định đột ngột (nhưng không bất ngờ) và có hiệu lực ngay lập tức, hãng hàng không giá siêu rẻ Spirit Airlines của Mỹ đã tuyên bố ngưng hoạt động (hủy toàn bộ các chuyến bay) vào lúc 3 giờ sáng theo giờ miền Đông ngày thứ Bảy 2-5-2025 (tức 14:00 ngày 2-5-2026 theo giờ VN).

Spirit Airlines ra đời năm 1983 tại bang Michigan và có trụ sở chính tại Dania Beach, (bang Florida); sân bay chính là Fort Lauderdale-Hollywood International Airport. Hãng hàng không siêu rẻ (ultralow-cost airline) này có khẩu hiệu “Low-Cost Airfare the Way You Want It” (tạm dịch: Giá vé máy bay cực rẻ theo cách bạn muốn).

Website của Spirit xuất hiện thông báo ngừng mọi hoạt động từ ngày 2-5-2026.

Theo hãng tin CNN (3-5-2026), hãng hàng không này đang trong lần phá sản thứ hai và đã gặp khó khăn tài chính nghiêm trọng từ trước khi chiến tranh Iran khiến giá nhiên liệu máy bay tăng vọt. Hãng hàng không lớn thứ tám của Mỹ đã cố gắng đạt được thỏa thuận với Chính quyền Trump về gói cứu trợ vào phút chót, nhưng một nhóm chủ nợ quan trọng đã phản đối đề xuất này.

Năm 2025, Spirit được xếp hạng là hãng hàng không lớn thứ tám của Mỹ dựa trên số lượng ghế cung cấp. Hãng hàng không này là hãng tiên phong trong việc cung cấp giá vé cơ bản cực thấp tại Mỹ, chỉ tính thêm phí cho những thứ như hành lý xách tay. Mô hình đó đã đẩy giá vé xuống thấp hơn, ngay cả đối với hành khách của các hãng hàng không khác và thúc đẩy các hãng hàng không lớn hơn cung cấp vé “hạng phổ thông cơ bản” (basic economy) giá rẻ.

Spirit là hãng hàng không lớn đầu tiên của Mỹ trong 25 năm qua phá sản vì vấn đề tài chính. Sự sụp đổ của hãng đã khiến hàng nghìn hành khách phải điều chỉnh kế hoạch và hàng triệu người có vé cho những ngày trong tương lai bị mắc kẹt — Spirit đã hủy tất cả các chuyến bay, đóng cửa dịch vụ khách hàng và hướng dẫn khách hàng không đến sân bay. Khách hàng có vé của Spirit sẽ được hoàn tiền và được hướng dẫn đặt lại vé trên các hãng hàng không khác.

Theo công ty phân tích hàng không Cirium, hãng Spirit có khoảng 9.000 chuyến bay dự kiến ​​từ ngày 2-5-2026 đến hết tháng. Tổng số chỗ ngồi trên các chuyến bay này là 1,8 triệu. Như vậy, trung bình mỗi ngày sẽ có khoảng 300 chuyến bay và 60.000 hành khách tiềm năng bị ảnh hưởng chỉ trong vòng tháng 5-2026.

Spirit cho biết trong một tuyên bố: “Chúng tôi tự hào về tác động của mô hình giá siêu rẻ của mình đối với ngành trong 34 năm qua và hy vọng sẽ phục vụ khách hàng của mình trong nhiều năm tới. Với sự thất vọng lớn lao, vào ngày 2-5-2026, Spirit Airlines đã bắt đầu quá trình ngừng hoạt động có trật tự, có hiệu lực ngay lập tức.”

Quyết định ngưng hoạt động của Spirit sẽ khiến 17.000 người lao động mất việc, trong đó có 14.000 nhân viên của Spirit và hàng nghìn người làm việc theo hợp đồng cùng những người khác có công việc phụ thuộc vào Spirit. Việc loại bỏ các chuyến bay của hãng hàng không này cũng có thể dẫn đến giá vé cao hơn trên toàn ngành hàng không Hoa Kỳ.

Khoảng một giờ trước khi Spirit ra thông báo chính thức, các nhân viên của Spirit đã nhận được tin về việc mất việc. Ban lãnh đạo Hiệp hội Tiếp viên Hàng không (Association of Flight Attendants) tại Spirit đã gửi một thông điệp tới 5.000 thành viên của công đoàn tại hãng hàng không vào khoảng 1 giờ sáng theo giờ miền Đông, nêu rõ: “Chúng tôi xin thông báo tin buồn nhất trong đời chúng tôi rằng Spirit sẽ ngừng hoạt động vĩnh viễn vào lúc 3 giờ sáng theo giờ miền Đông ngày 2 tháng 5.”

Ngay trong ngày 2-5-2026 (giờ Mỹ), trên màn hình hiển thị các chuyến bay tại các sân bay đã xuất hiện tình trạng (status) “Cancelled” (Bị hủy) với các chuyến bay của Spirit. Hành khách của Spirit đang giữa chừng chuyến đi giờ đây phải tìm chỗ ngồi trên hãng hàng không khác. Điều đó có thể là một vấn đề tốn kém: Giá vé “mua trực tiếp” vào phút chót xưa nay vốn là đắt nhất trong ngành.

Báo The New York Times cho biết: Trong ngày thứ Sáu 1-5-2026, hãng Spirit đã vận chuyển an toàn hơn 50.000 hành khách trước khi phải ngừng hoạt động từ ngày hôm sau.

Việc hãng Spirit đột ngột ngưng hoạt động và hủy các chuyến bay trên toàn nước Mỹ đã gây rối loạn tại các sân bay. Nhiều hàng hàng không có chuyến bay quốc tế cũng bị ảnh hưởng do có những hành khách nối chuyến nội địa bằng máy bay của Spirit, khiến hành khách không thể đến sân bay khởi hành hay đến rồi không có chuyến bay nội địa về nhà.

Bộ trưởng Giao thông Vận tải Hoa Kỳ Sean Duffy cho biết tại một cuộc họp báo hôm thứ Bảy 2-5-2026 tại Sân bay Quốc tế Newark Liberty rằng: Các hãng đồng hương United Airlines, Delta Air Lines, JetBlue Airways và Southwest Airlines đang áp giá trần cho hành khách của Spirit, với giá dự kiến ​​”khoảng 200 USD cho vé một chiều”. Hành khách phải cung cấp số xác nhận của Spirit và bằng chứng thanh toán để được hưởng giá vé này, và ông Sean Duffy khuyến cáo,”các ưu đãi này sẽ không kéo dài mãi mãi”. Đối với những hành khách lo lắng về giá cả tăng cao, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Hoa Kỳ cho biết American Airlines và Delta đang giảm giá vé trên các tuyến bay có lượng hành khách cao của Spirit, trong khi Allegiant Air đã giữ nguyên giá trên các tuyến bay trùng lặp. Hãng hàng không Frontier Airlines đang giảm giá 50% giá vé cơ bản trên toàn mạng lưới của mình cho đến ngày 10-5-2026. Bộ trưởng Sean Duffy cho biết các hãng hàng không nội địa lớn hiện đang mở rộng các đặc quyền du lịch, bao gồm cả quyền sử dụng ghế trống và ghế nối chuyến, để giúp nhân viên của Spirit trở về nhà.

Theo các chuyên gia, giá nhiên liệu tăng cao do chiến tranh giữa Mỹ và Iran là “giọt nước tràn ly” cho số phận Spirit. Hãng hàng không Spirit đã thua lỗ kể từ đại dịch COVID-19, và nhiều lần cảnh báo trong những năm gần đây rằng có “nghi ngờ đáng kể” về khả năng tiếp tục hoạt động. Spirit đã nộp đơn xin phá sản hai lần, lần gần nhất là vào tháng 8-2025. Có nguồn cho biết Spirit đã lỗ 2,2 tỷ USD trong 5 năm. Theo hồ sơ phá sản, trong tháng 2-2026, Spirit đã mất chi phí hoạt động tới 28,3 triệu USD từ trước khi giá nhiên liệu tăng ảnh hưởng tới hãng.

Spirit đã cố “vùng vẫy” cắt giảm mạnh chi phí, bán bớt máy bay và thu gọn hệ thống. Nếu tháng 5-2025, Spirit thực hiện 19.575 chuyến bay, thì trong tháng 5-2026, hãng chỉ có kế hoạch bay 9.353 chuyến.

Vào tháng 2-2026, công ty này thông báo đã đạt được thỏa thuận với các chủ nợ để thoát khỏi tình trạng phá sản mới nhất với khoản nợ ít hơn và khả năng tiếp tục hoạt động. Nhưng ba ngày sau, chiến tranh ở Iran nổ ra, làm gián đoạn khoảng 20% ​​nguồn cung dầu mỏ thế giới và đẩy giá nhiên liệu máy bay tăng vọt. Chi phí nhiên liệu máy bay cao đã gây khó khăn cho tất cả các hãng hàng không Mỹ, khiến chi phí của họ tăng vọt. Nhiên liệu máy bay là khoản chi phí lớn thứ hai đối với các hãng hàng không, chỉ sau chi phí nhân công. American Airlines cho biết cứ mỗi xu giá nhiên liệu máy bay tăng lên sẽ khiến hãng thiệt hại 50 triệu USD trong một năm. Hồi tháng 4-2026, United cho biết nếu giá nhiên liệu máy bay tiếp tục ở mức hiện tại, hãng có thể phải chịu thêm 11 tỷ USD chi phí – gấp đôi mức lợi nhuận hằng năm cao nhất từ ​​trước đến nay.

Các hãng hàng không lớn hơn đã phần nào giảm thiểu tác động bằng cách tăng một số khoản phí (fee) và giá vé (fare), cũng như cắt giảm các chuyến bay. Nhưng các hãng hàng không nhỏ hơn, bao gồm cả Spirit, đã gặp khó khăn: Các hãng hàng không giá rẻ như Spirit khó tăng giá vé hơn vì họ dựa vào giá vé siêu thấp để thu hút khách hàng. Hiệp hội các Hãng hàng không Giá rẻ (Association of Value Airlines), nhóm thương mại của các hãng hàng không nhỏ hơn như Spirit cũng như Frontier, Allegiant và Breeze, đã và đang đàm phán với các thành viên Quốc hội về gói hỗ trợ của chính phủ trị giá 2,5 tỷ USD — ngoài khoản cứu trợ 500 triệu USD mà Spirit đã thảo luận với Chính quyền Trump.

Mặc dù trong tuần trước đó, ông Trump đã ra tín hiệu tán thành khoản cứu trợ, nhưng ý tưởng cứu trợ cho một hãng hàng không duy nhất đã vấp phải sự phản đối từ cả ngành hàng không và các thành viên đảng Cộng hòa trong Quốc hội.

Tuy nhiên, theo một nguồn tin thân cận với các cuộc đàm phán, một nhóm chủ nợ quan trọng đã bác bỏ kế hoạch nhận cứu trợ từ chính phủ. Có lẽ do kế hoạch này sẽ trao cho chính phủ quyền kiểm soát phần lớn cổ phần của Spirit.

Theo CNBC, trong những giờ cuối, Bộ trưởng Thương mại Hoa Kỳ Howard Lutnick đã gọi điện cho Giám đốc điều hành của Spirit, ông Dave Davis, để thông báo rằng chưa có thỏa thuận nào được ký kết và các trái chủ (chủ nợ) của Spirit cùng Chính phủ còn rất xa mới đạt được thỏa thuận. Các chủ sở hữu trái phiếu (bondholder) đã gửi thư cho hội đồng quản trị của Spirit xác nhận rằng “kết cục” đang đến gần.

N.L.

(Có tham khảo thông tin từ CNN và các nguồn tin khác. Thanks.)