Tết Đoan Ngọ Mùng Năm tháng Năm
Bữa nay ngày thứ Sáu 19-6-2026 là Tết Đoan Ngọ (hay Tết Đoan Dương), Tết Mùng Năm tháng Năm âm lịch năm Bính Ngọ, hay còn gọi là Tết Nửa năm. Ông bà mình nhà nông xưa kia gọi đây là Tết diệt sâu bọ diệt trừ sâu bọ, côn trùng bảo vệ mùa màng.
Tết Đoan Ngọ với “Đoan” là mở đầu, “Ngọ” là giữa trưa. Đoan Ngọ là thời điểm bắt đầu giờ Ngọ (11h – 13h), lúc dương khí mạnh nhất trong ngày.
Đây là dịp để con người thể hiện sự hòa hợp với thiên nhiên, tưởng nhớ tổ tiên, xua đuổi bệnh tật và cầu mong một mùa màng bội thu, gia đình bình an.
Hai món bánh trái truyền thống của Tết Đoan Ngọ (có trong mâm cúng bên cạnh trái cây) là bánh ú tro và cơm rượu. Bánh ú tro với thành phần chính là gạo nếp ngâm qua nước tro (từ tro than lá cây, nhất là lá tre) nguyên bản không có nhưn (ăn với mật ong) rồi có nhưn ngọt (đậu xanh đường), nhưng sau này thấy người Hoa ở Chợ Lớn có làm bánh tro nhưn mặn thập cẩm giống bánh bao. Lớp vỏ bánh trong dẻo coi rất thèm. Cơm rượu có nếp thường (miền Bắc có nếp cái hoa cải) và nếp cẩm, hoặc để rời hoặc được vo viên.
Nhớ mãi thời nhỏ, mỗi sáng sớm Tết Đoan Ngọ, mẹ A Phủ đều gọi mọi người trong nhà dậy, phát cho mỗi người một chén cơm rượu mà bà ủ từ mấy ngày trước, bảo rằng ăn để giết sâu trùng, giun lãi trong bụng. Chẳng biết có giết được lũ giun lãi không mà mấy đứa nhỏ bị say chếnh choáng bởi sáng sớm bụng trống rỗng.
Chúc các bạn và gia đình một ngày Tết Đoan Ngọ an vui và giết được nhiều sâu trùng trong bụng. (A Phủ chọn ngày Tết Mùng Năm để cho cả nhà mỗi người một liều Fugacar vừa hiệu quả, vừa dễ nhớ).
A.P.
